Bouw afvalverbranding doordacht af, met oog voor kosten en investeringen
Standpunt
Lokale besturen houden vandaag de kosten voor inwoners mee onder controle doordat ze rechtstreeks betrokken zijn bij afvalverbrandingsinstallaties. Tegelijk bouwen gemeenten en afvalintercommunales hun dienstverlening verder uit om restafval te verminderen en recyclage te verhogen. Als Vlaanderen de verbrandingscapaciteit afbouwt, moet dat doordacht gebeuren. Interafval bracht die boodschap op 3 maart 2026 tijdens een hoorzitting over de toekomst van afvalverbranding in het Vlaams Parlement.
Publieke installaties vervullen een duidelijke maatschappelijke rol
34% van de verbrandingscapaciteit voor restafval in Vlaanderen zit in zuiver publiek beheer via afvalintercommunales. Zo helpen lokale besturen het zelfvoorzieningsprincipe waarmaken: restafval dat in Vlaanderen ontstaat, verwerken we ook in Vlaanderen.
Omdat je als lokaal bestuur mee instaat voor de uitbating, heb je ook impact op de verwerkingstarieven. Zo help je de kosten voor gemeenten én inwoners beheersbaar te houden.
Lokaal beleid gericht op minder restafval en meer recyclage
Gemeenten en afvalintercommunales organiseren een sterke en brede afvaldienstverlening, zoals huis-aan-huisinzameling van verschillende afvalstromen en een dicht netwerk van recyclageparken. Lokale besturen werken ook actief aan de Vlaamse doelstelling van gemiddeld 100 kg restafval per inwoner tegen 2030. Dat doen ze onder meer door:
de selectieve inzameling van gft (groente-, fruit- en tuinafval) uit te rollen in alle Vlaamse gemeenten,
een tariefbeleid te voeren dat gezinnen stimuleert om minder restafval aan te bieden.
Bouw alleen af met een sterke onderbouwing
Vlaanderen beschikt over performante publieke en private verbrandingsinstallaties. Ze vormen het sluitstuk van het afvalbeleid. Net als de voorbije decennia wil de Vlaamse Regering de capaciteit afstemmen op het aanbod aan brandbaar afval.
Interafval benadrukt dat je bij die oefening onnodige publieke kapitaalsvernietiging moet vermijden. Lokale besturen investeerden de voorbije jaren fors om installaties te laten voldoen aan de strenge Vlaamse milieuvoorwaarden.
Bovendien zit er nog veel potentieel in het benutten van de energie uit verbranding, bijvoorbeeld via warmte voor gebouwen en energie voor industriële processen. De Vlaamse Regering kan die benutting ondersteunen, bijvoorbeeld door de uitbouw van warmtenetten verder te stimuleren.
De verbrandingsprijs kan stevig stijgen
Verschillende ontwikkelingen kunnen de komende jaren de verbrandingsprijs opdrijven.
De Europese Commissie brengt in 2026 een rapport uit over de vraag of afvalverbranding onder het Europese emissiehandelssysteem ETS (Emissions Trading System) moet vallen. Als dat gebeurt, moeten verbrandingsinstallaties mogelijk ETS-certificaten kopen voor het fossiele deel van hun CO₂-uitstoot.
Vandaag ligt de certificatenprijs rond 80 à 100 euro per ton. Dat kan de verbrandingsprijs met 40 à 50 euro per ton doen stijgen. Als je 1 ton restafval verbrandt, komt dat ongeveer overeen met 1 ton CO₂-uitstoot, waarvan ongeveer de helft fossiel is.
Ook investeringen in koolstofafvang kunnen de kost verhogen. Een recente studie van VITO in opdracht van OVAM toont dat de ETS-prijs volgens dat onderzoek zou moeten stijgen tot 179 à 211 euro per ton om de kosten voor koolstofafvang te compenseren.
